Páll Pétursson félagsmálaráðherra - Afnám skattlagningar húsaleigubóta

8.10.2001

Nú hefur ríkisstjórnin kynnt áherslur sínar í skattamálum. Meðal þeirra breytinga sem þar verða er afnám skattlagningar húsaleigubóta. Ég hef verið talsmaður þessara breytinga og hér er um mikla félagslega úrlausn fyrir fólk á leigumarkaði að ræða.

Námsmenn og öryrkjar
Á vorþingi flutti ég frumvarp sem varð að lögum sem stórbætti réttarstöðu námsmanna sem leigja á heimavist eða á námsgörðum. Þessi hópur hafði ekki notið húsaleigubóta fram að því en með breytingum á lögunum öðlaðist þessi hópur réttindi til húsaleigubóta. Með afnámi skattlagningar húsaleigubóta munu kjör námsmanna batna stórlega og gera þeim sem af efnaminni heimilum koma auðveldara en ella að stunda nám fjarri heimabyggð sinni. Samkvæmt sömu lögum öðluðust fatlaðir á sambýlum rétt til húsaleigubóta sem mun jafnframt stórbæta kjör þessa hóps. Afnám skattlagningar húsaleigubóta kemur öryrkjum, öldruðum, námsfólki og öðru tekjulágu fólki best.

Stórauknar húsaleigubætur
Á þessu ári hafa húsaleigubætur verið hækkaðar og aukið tillit tekið til fjölskyldustærðar. Ég hef lagt mikla áherslu á það að við úthlutun húsaleigubóta sé tekið tillit til félagslegra aðstæðna fólks. Barna- og láglaunafólk fá því hlutfallslega meira en aðrir. Afnám skattlagningar húsaleigubóta hefur verið baráttumál mitt og nú er því takmarki náð. Heildarupphæð húsaleigubóta nemur allt að 700 milljónum í ár. Tekjutap ríkissjóðs við þessa breytingu er metið 150 milljónir á ári og er þá kjarabót leigjenda 150 milljónir á ári. Í Kastljósþætti þann 3. október sl. gumaði Össur Skarphéðinsson af því að áralöngu baráttumáli Jóhönnu Sigurðardóttur væri nú loksins náð. Um ómerkilegan málflutning er að ræða því það var einmitt í tíð Jóhönnu sem félagsmálaráðherra að ákveðið var að skattleggja húsaleigubætur.

Heilbrigðari leigumarkaður
Afnám skattlagningar húsaleigubóta mun leiða til þess að nú munu leigjendur gera aukna kröfu um það að gerðir séu leigusamningar á markaðnum þar sem að um miklu hærri fjárhæðir verður að ræða. Hinn ,,svarti" markaður mun því vonandi fjara út og að hér verði stunduð heiðarlegri viðskipti á húsnæðismarkaðnum. Ekki má gleyma því að með gerð leigusamninga öðlast leigjendur meiri rétt en ella, svo sem þriggja mánaða uppsagnarfrest, þannig að ekki verður hægt að fleygja fólki fyrirvaralaust út úr íbúðum sem það leigir. Einnig mun skattheimta ríkisins batna við þetta. Leigutekjur eru skattlagðar eins og fjármagnstekjur og bera 10% skatt. Þetta var ákveðið til að reyna að koma í veg fyrir ,,svarta" leigu.

Átak í byggingu leiguíbúða
Að mínu frumkvæði hafa nú Lífeyrissjóðir og Íbúðalánasjóður nú undirritað viljayfirlýsingu um að á næstu fjórum árum verði byggðar aukalega 600 leiguíbúðir til viðbótar almennum heimildum Íbúðalánasjóðs vegna leiguíbúða, um 150 íbúðir á ári. Heimildir Íbúðalánasjóðs vegna lánveitinga til leiguíbúða eru árlega um 400 íbúðir þannig að hér er um verulega aukningu að ræða. Nú þegar hefur verið undirritað rammasamkomulag við húsnæðissamvinnufélagið Búseta um byggingu og rekstur 300 leiguíbúða á næstu fjórum árum. Bind ég vonir um það að þetta muni stytta biðlista eftir leiguhúsnæði hér á höfuðborgarsvæðinu til muna og muni jafnframt lækka leiguverð þar sem að framboð húsnæðis verður meira.

Lágir vextir á leiguíbúðalánum
Ákvörðun hefur verið tekin um að hækka ekki vexti á eldri lánum til leiguíbúða. Ennfremur geta sveitarfélög yfirtekið lán á lágum vöxtum sem hvíla á innlausnaríbúðum og eiga síðan kost á að fá lán til viðbótar þannig að heildarlánstíminn verði 50 ár eins og á öðrum leiguíbúðalánum. Þá er ákveðið að ríkissjóður niðurgreiði vexti til Íbúðalánasjóðs þannig að hann geti veitt lán með 3,5% vöxtum til byggingar eða kaupa á 400 íbúðum árlega sem leigðar verða fólki innan skilgreindra tekju- og eignamarka. Lánin til leiguíbúðanna 600 í átakinu munu bera 4,5% vexti. Verði eftirspurn eftir lánum til leiguíbúða meiri en 550 á ári munu þau lán Íbúðalánasjóðs bera markaðsvexti.